سكناي مسلمانان در چين داراي هدف ديني نبود؛ مسلمانان از آسياي مركزي به چين آمدند تا به‌عنوان سرباز، كشاورز يا بازرگان زندگي خود را بهتر سازند. اين علت تأخير چاپ آثار اسلامي را در چين معلوم مي‌سازد، گرچه ممكن است تأخير تاحدي ناشي از تعصب‌هاي‌ اسلامي در برابر چاپ و مشكلات ناشي از زبان باشد. اكثريت توده‌ٴ مسلمان از نژاد چيني بودند كه هيچ تماس زباني با منابع اسلامي نداشتند و چندتايي از علمايشان كه عربي را به قدر كفاف‌ مي‌دانستند به‌ندرت قادر به نوشتن به زبان چيني بودند.1 در هر صورت‌، نخستين كتاب اسلامي‌ به زبان چيني در سال 1642 منتشر شد و آن توضيح واقعي دين حق از وانگ تاي ـ يو (برآمدنش‌ حدود 1642) معروف به شيخ اصيل مسلمان بود. روي‌هم‌رفته حدود سه دوجين كتاب اسلامي‌ به زبان چيني وجود دارد.2 يكي از آنها كتابي در باب معني حروف عربي است‌، يعني به گمان من‌ قديمي‌ترين كتاب درباره‌ٴ زبان‌شناسي عربي به يكي از زبان‌هاي خاور دور است‌. خواننده نبايد تعجب‌ كند كه اين كتاب‌هاي چيني اسلامي حاوي بسياري افكار چيني است‌.
براي تشويق مطالعات اسلامي‌، وزارت آموزش و پرورش به دانشگاه ملي مركزي‌، دانشگاه‌ ملي شمال باختري و دانشگاه ملي يون‌نان دستور داده‌، كرسي زبان و ادبيات عرب تأسيس كنند. دانشگاه ملي يون‌نان اين كرسي را به استاد شاكو ـ چن پيش‌نهاد كرده‌است و كرسي در دو دانشگاه‌ ديگر در طي سال تحصيلي آينده (1943) تأسيس خواهد شد. تعداد مسلمانان چيني قريب به‌000'000'48 نفر است [1942].

شن چي ـ سون

مركب‌ساز چيني (برآمدنش سال 1398).
شن چي ـ سون رساله‌اي مقدماتي درباره‌ٴ ساختن مركب خشك نوشت‌، كه مقدمه‌ٴ آن تاريخ‌ سال 1398 را دارد. اين رساله بسيار مشروح و عملي است با 27 تصوير باسمه‌اي‌، كه مراحل‌ مختلف ساخت را نشان مي‌دهد. در آن مطالبي آمده از قبيل چگونگي تهيه‌ٴ دوده و ساييدن آن‌، تهيه‌ٴ چسب‌، قالب‌ريزي مركب گلوله‌اي و قالبي‌، امتحان مركب و غيره‌. رساله‌هاي پيشين درباره‌ٴ مركب بيشتر به تاريخ مركب‌سازي و مراجع مكتوب توجه داشته‌اند. هم‌چنان‌كه از مقدمه‌ٴ كتاب


1. اين مطلب در زمان ما هم صادق است‌. امروز، ميليون‌ها مسلمان در چين وجود دارند كه داراي هيچ تمايز نژادي از همسايگان خويش نيستند. آنان تنها به‌ زبان چيني سخن مي‌گويند و مانند همسايگان رفتار مي‌كنند جز در مورد شعاير ديني‌، مثلاً از خوردن گوشت خوك اجتناب مي‌ورزند.
2. بدون در نظر گرفتن كتاب‌هايي كه در زمان ما چاپ شده‌است‌. به احتمال زياد، اينك مسلمانان چين كتاب‌ها و جزوه‌هاي زيادي منتشر مي‌كنند، زيرا آنان‌ درگير مبارزه‌اي تبليغاتي با پيروان دين‌هاي ديگرند. در حوالي سال 1940 در چين حدود 100 نشريه‌ٴ ادواري اسلامي منتشر مي‌شد (به احتمال زياد همه به زبان‌ چيني‌)، در برابر 740 نشريه‌ٴ مسيحي‌، 155 نشريه‌ٴ بودايي‌، 41 نشريه‌ٴ تائويي‌، 21 نشريه‌ٴ كنفوسيوسي و 36 نشريه‌ٴ يهودي‌.